Sunlight

 Nikos Gkatsos poetry

"Dark Mother"

 I brought you up with soil and water
a young swallow to be and yet a wild creature,
to have you as my alphabet-book in the times
and as my unfading nightlight in memory.

But you, looking for the source of dreams
near the Virgin Mary,
developed wings, refused the land
our dark, our first mother


translation: Marios Dikaiakos

Olive grove III

...nor a silk bonnet for the head of a whale.
It is a saw from the sea that slaughters the gulls
a carpenter's cushion a beggar's clock
a fire in a gypsy's forge who seduces priests' wives and sings a lullaby for lilies
a marriage for Turks a celebration of Australians
a lair of Hungarians
where the hazelnut trees go to meet secretly in fall
they see the wise storks dying their eggs black
and they weep too
they burn their nightgowns and put on ducks' petticoats
they spread stars on the earth for kings to walk on
with their silver amulets with the crown and the purple
they spread rosemary on beds
so the mice will go to another cellar
go to other churches to eat the Holy Table
And the little owls pedia mou
the little owls shriek
and the dead nuns wake up to dance
with tambourine and fiddles with pipes and lutes
with pennants and incense with herbs and charms
wearing bears' britches in the frozen valley
they eat the ferrets' mushrooms
they play heads-or-tails for Ai' Yanni's ring and the Black's gold coin
they laugh at witches
they cut a priest's beard with the yatghan of Kolokotronis
they bathe in the mist from the incense
and later chanting they go slowly down under the earth and are silent
like waves are silent like the dawn cuckoo like the evening lamp
that's how the grape withers in a deep jar and an apple yellows in the bell
tower of a fig tree
how the summer sighs
with a loud necktie in the grape arbor
how my gentle love all bare in the white cherry blossoms
rests with her head in the crook of her arm and her hand over her gold coin
in its morning's warmth when silently as a thief
dawn comes over the windowsill of spring to waken her!


Gatsos Nikos poetry: ''Amorgos", part 4
Translation:
Copyright © Diana Gilliland Wright,October 2007.

Οὔτε μεταξωτὴ φορεσιὰ γιὰ τὸ κεφάλι τῆς φάλαινας.
Εἶναι πριόνι θαλασσινὸ ποὺ πετσοκόβει τοὺς γλάρους
Εἶναι προσκέφαλο μαραγκοῦ εἶναι ρολόι ζητιάνου
Εἶναι φωτιὰ σ’ ἕνα γύφτικο ποὺ κοροϊδεύει τὶς παπαδιὲς καὶ νανουρίζει
τὰ κρίνα
Εἶναι τῶν Τούρκων συμπεθεριὸ τῶν Αὐστραλῶν πανηγύρι
Εἶναι λημέρι τῶν Οὕγγρων
Ποὺ τὸ χινόπωρο οἱ φουντουκιὲς πᾶνε κρυφὰ κι ἀνταμώνουνται
Βλέπουν τοὺς φρόνιμους πελαγροὺς νὰ βάφουν μαῦρα τ’ αὐγά τους
Καὶ τόνε κλαῖνε κι αὐτὲς
Καῖνε τά νυχτικά τους καὶ φοροῦν τό μισοφόρι τῆς πάπιας
Στρώνουν ἀστέρια καταγῆς γιὰ νὰ πατήσουν οἱ βασιλιάδες
Μὲ τ’ ἀσημένια τους χαϊμαλιὰ μὲ τὴν κορώνα καὶ τὴν πορφύρα
Σκορπᾶνε δεντρολίβανο στὶς βραγιὲς
Γιὰ νὰ περάσουν οἱ ποντικοὶ νὰ πᾶνε σ’ ἄλλο κελλάρι
Νὰ μπούνε σ’ ἄλλες ἐκκλησιὲς νὰ φᾶν τὶς Ἅγιες Τράπεζες
Κι οἱ κουκουβάγιες παιδιά μου
Οἱ κουκουβάγιες οὐρλιάζουνε
Κι οἱ πεθαμένες καλογριὲς σηκώνουνται νὰ χορέψουν
Μὲ  ντέφια τούμπανα καὶ βιολιὰ μὲ πίπιζες καὶ λαγοῦτα
Μὲ φλάμπουρα καὶ μὲ θυμιατὰ μὲ βότανα καὶ μαγνάδια
Μὲ τῆς ἀρκούδας τὸ βρακὶ στὴν παγωμένη κοιλάδα
Τρῶνε τὰ μανιτάρια τῶν κουναβιῶν
Παίζουν κορώνα-γράμματα τὸ δαχτυλίδι τ´ Ἁη-Γιαννιοῦ καὶ τὰ φλουριὰ
τοῦ Ἀράπη
Περιγελᾶνε τὴς μάγισσες
Κόβουν τὰ γένια ἑνὸς παπᾶ μὲ τοῦ Κολοκοτρώνη τὸ γιαταγάνι
Λούζονται μὲς στὴν ἄχνη τοῦ λιβανιοῦ
Κι ὕστερα ψέλνοντας ἀργὰ μπαίνουν ξανὰ στὴ γῆ καὶ σωπαίνουν
Ὅπως σωπαίνουν τὰ κύματα ὁπως ὁ κοῦκος τὴ χαραυγὴ
ὅπως ὁ λύχνος τὸ βράδυ
Ἔτσι σ´ ἕνα πιθάρι βαθὺ τὸ σταφύλι ξεραίνεται καὶ στὸ καμπαναριὸ
μιᾶς συκιᾶς κιτρινίζει τὸ μῆλο
Ἔτσι μὲ μιὰ γραβάτα φανταχτερὴ
Στὴν τέντα τῆς κληματαριάς τὸ καλοκαίρι ἀνασαίνει
Ἔτσι κοιμᾶται ὁλόγυμνη μέσα στὶς ἄσπρες κερασιὲς μιὰ τρυφερή μου ἀγαπη
Ἕνα κορίτσι ἀμάραντο σὰ μυγδαλιᾶς κλωνάρι
Μὲ τὸ κεφάλι στὸν ἀγκώνα της γερτὸ καὶ τὴν παλάμη πάνω στὸ φλουρί της
Πάνω στὴν πρωινή του θαλπωρὴ ὅταν σιγὰ-σιγὰ σὰν τὸν κλέφτη
Ἀπό τὸ παραθύρι τῆς ἄνοιξης μπαίνει ὁ αὐγερινὸς νὰ τὴν ξυπνήσει̣!


 Γκάτσος Νίκος "Αμοργός", Πατάκη 2009, 13η έκδοση, σελ. 11-13

See you next year! summer

Murmuring water wake from the root of the pine to see the sparrows' eyes
and bring back to life the waterless earth beneath with the scent of basil
and the whistling lizard. You are dryness a naked vein under a terrible
glance of wind is a silent spark in the shining wealth of stars. No one
notices you no one stops to hear your breath but you with your heavy step
with your proud nature will reach one day the leaves of the apricot tree
you will go up into the lithe branches of the broom plant and you will roll
from the eyes of a lover like a young moon. There is an immortal stone on
which a humane mortal angel once wrote his name when he was passing
and a song which no one yet knows neither the maddest children nor the
wisest nightingale. It is locked up now in a cave of Mount Devi among the
valleys and the ravines of my fatherland but when some day it opens and
this angelic song bursts forth against decay and time instantly the rain will
stop the mud will dry the snows will melt in the mountains the wind will
cease the swallows will revive the willows will tremble and men with cold
eyes and pale faces when they hear the bells ringing by themselves in the
broken bell towers will find carnival hats to wear and tie gaudy ribbons on
their shoes. Because no one will ever joke any more the blood in the
streams will overflow the horses will snap their bridles from the mangers
the straw will turn green in the in the stables on the roof tiles poppies and
mayflowers willl spring anew and at all the crossroads they will light red
fires at midnight. Then the fearful girls will come little by little to toss their
last garments into the fire and completely bare will dance around it like the
time when we were young and a window opened a flaming carnation at dawn in their breast.

Gatsos Nikos poetry: ''Amorgos", part 4

 Translation:
 Copyright © Diana Gilliland Wright,October 2007.

.4
Ξύπνησε γάργαρο νερὸ ἀπὸ τὴ ρίζα του πεύκου νὰ βρεῖς τὰ μάτια τῶν
σπουργιτιῶν καὶ νὰ τὰ ζωντανέψεις ποτίζοντας τὸ χῶμα μὲ μυρωδιὰ
βασιλικοῦ καὶ μὲ σφυγρίγματα σαύρας. Τὸ ξέρω εἶσαι μιὰ φλέβα γυμνὴ
κάτω ἀπὸ τὸ φοβερὸ βλέμμα τοῦ ἄνεμου εἶσαι μιὰ σπίθα βουβὴ μέσα στὸ
λαμπερὸ πλῆθος τῶν άστρων. Δὲ σὲ προσέχει κανεὶς κανεὶς δὲ σταματᾶ ν´
ἀκούσει τὴν ἀνάσα σου μὰ σὺ μὲ τὸ βαρύ σου περπάτημα μὲς στὴν ἀγέρωχη
φύση θὰ φτάσεις μιὰ μέρα στὰ φύλλα τῆς βερυκοκιᾶς θ´ ἀνέβεις στὰ
λυγερὰ κορμιὰ τῶν μικρῶν σπάρτων καὶ θὰ κυλήσεις ἀπὸ τὰ μάτια μιᾶς
ἀγαπητικιᾶς σὰν ἐφηβικὸ φεγγάρι. Ὑπάρχει μιὰ πέτρα ἀθάνατη ποὺ
κάποτε περαστικὸς ἕνας ἀνθρώπινος ἄγγελος ἔγραψε τ´ ὀνομά του ἀπάνω
της κι ἕνα τραφούδι ποὺ δὲν τὸ ξέρει ἀκόμα κανεὶς οὔτε τὰ πιὸ τρελὰ
παιδιὰ οὔτε τὰ πιὸ σοφὰ τ´ ἀηδόνια. Εἶναι κλεισμένη τώρα σὲ μιὰ σπηλιὰ
τοῦ βουνοῦ Ντέβι μέσα στὶς λαγκαδιὲς καὶ στὰ φαράγγια τῆς πατρικῆς
μου γῆς μὰ ὅταν ἀνοίξει κάποτε καὶ τιναχτεῖ ἐνάντια στὴ φθορὰ καὶ στὸ
χρόνο αὐτὸ τὸ ἀγγελικὸ τραγούδι θὰ πάψει ξαφνικὰ ἡ βροχὴ καὶ θὰ
στεγνώσουν οἱ λάσπες τὰ χιόνια  θὰ λυώσουν στὰ βουνὰ θὰ κελαηδήσει
ὁ ἄνεμος τὰ χελιδόνια θ´ ἀναστηθοῦν οἱ λυγαριὲς θὰ ριγήσουν κι οἱ
ἄνθρωποι μὲ τὰ κρύα μάτια καὶ τὰ χλωμὰ πρόσωπα ὅταν ἀκούσουν τὶς
καμπάνες νὰ χτυπᾶν μέσα στὰ ραγισμένα καμπαναριὰ μοναχές τους θὰ
βροῦν καπέλα γιορτινὰ νὰ φορέσουν καὶ φιόγκους φανταχτεροὺς νὰ
δέσουν στὰ παπούτσια τους. Γιατὶ τότε κανεὶς δὲ θ´ ἀστειεύεται πιὰ τὸ
αἶμα τῶν ρυακιῶν θὰ ξεχειλίσει τὰ ζῶα θὰ κόψουν τὰ χαλινάρια τους στὰ
παχνιὰ τὸ χόρτο θὰ πρασινίσει στοὺς στάβλους στὰ κεραμίδια θὰ
πεταχτοῦν ὁλόχλωρες παπαροῦνες καὶ μάηδες καὶ σ´ ὅλα τὰ
σταυροδρόμια θ´ἀνάψουν κόκκινες φωτιὲς τὰ μεσάνυχτα. Τότε θὰ ´ρθοῦν
σιγὰ-σιγὰ τὰ φοβισμένα κορίτσια γιὰ νὰ πετάξουν τὸ τελευταῖο τους
ροῦχο στὴ φωτιὰ κι ὁλόγυμνα θὰ χορέψουν τριγύρω της ὅπως τὴν ἐποχὴ
ἀκριβῶς ποὺ εἴμασταν κι ἐμεῖς νέοι κι ἅνοιγε ἕνα παράθυρο τὴν αὐγὴ γιὰ νὰ· φυτρῶσει στὸ στῆθος τους ἕνα φλογάτο γαρύφαλο.


Γκάτσος Νίκος "Αμοργός", Πατάκη 2009, 13η έκδοση, σελ. 21-22
........................................................


  A song for the summer
listen to and read the poem 

Olive grove II

...If you are thirsty for water we will wring out a cloud
and if you are hungry for bread we will butcher a nightingale
only the bitter herb waits a moment to open
the dark sky to lighten the mullein to flower
Yet it was a wind that fled a lark that was lost
it was the face of May the pale face of the moon
a light step like skipping in a the field
a kiss from the white crests of the sea. (...)
 
Gatsos Nikos poetry: ''Amorgos"
Translation:
Copyright © Diana Gilliland Wright,October 2007.
 


                                                                           




Κι ἂν θὰ διψασεις γιὰ νερὸ θὰ στύψουμε ἕνα σύννεφο
Κι ἂν θὰ πεινάσεις γιὰ ψωμὶ θὰ σφάξουμε ἕνα ἀηδόνι
Μόνο καρτέρει μιὰ στιγμὴ ν´ ἀνοίξει ὁ πικραπήγανος
Ν´ ἀστράψει ὁ μαῦρος οὐρανὸς νὰ λουλουδίσει ὁ φλόμος.
Μὰ ήταν ἀγέρας κι ἔφυγε κορυδαλλὸς κι ἐχάθη
Ήταν τοῦ Μάη τὸ πρόσωπο τοῦ φεγγαριοῦ ἡ ἀσπράδα
Ἕνα περπάτημα ἐλαφρὺ σὰ σκίρτημα τοῦ κάμπου.
Ἕνα φιλὶ τῆς της θάλασσας τῆς άφροστολισμένης.

Γκάτσος Νίκος "Αμοργός", Πατάκη 2009, 13η έκδοση, σελ. 19-20